OPASNOST ORGANIZOVANOG KRIMINALA

Organizovani kriminal danas više ne poznaje granice država i režima. Mreže dobro organizovanih kriminalaca svih nacija i boja bave se raznim unosnim "poslovima" a najčešće onim koji se tiču trgovine oružjem, narkoticima i ljudima, jer donose velike profite. Mafijaški karteli kontrolišu poslovne transakcije u određenim oblastima i u pojedinim delovima sveta vršeći ucene i podmetanja, služeći se silom, pretnjom, podmićivanjem i drugim nezakonitim sredstvima, tako da uspešan biznis postaje rizičan ne samo u materijalnom nego i u fizičkom smislu. Teroristički atak na Sjedinjene Američke Države 11. septembra 2001. godine konačno je svima razotkrio da su terorizam, korupcija i podmićivanje instrumenti organizovanog kriminala koji preti da poprimi planetarni značaj i da ugrozi opstanak čoveka, ekonomiju, i životnu okolinu, kao i osnovna dostignuća i vrednosti ljudske civilizacije.

ORGANIZOVANI KRIMINAL NA BALKANU

Organizovane kriminalne grupe sa prostora bivše Jugoslavije i Balkana, iako nedorasle snazi ruske ili kineske mafije, u toku balkanskih sukoba ojačale su, konsolidovale se i uspostavile blisku "saradnju" sa mafijom i sa međunarodnim organizovanim kriminalom u zapadnoevropskim zemljama poput Francuske, Italije i Belgije, ugrožavajući novonastale balkanske države pa i samu Evropsku uniju. Zato Evropska unija od zemalja zapadnog Balkana traži da pojačaju borbu protiv organizovanog kriminala, korupcije ili ilegalne migracije, što je preduslov i za prijem u evroatlantske organizacije. Evropska unija raznim merama podupire u tim zemljama stvaranje boljeg i efikasnijeg sudskog sistema, snažniju vladavinu prava i razvoj ekonomije tih zemalja.
Tradicionalno, region Balkana je slabo otporan na korupciju i organizovani kriminal, jer se nastavlja na nestabilni region koji se proteže do Avganistana, i predstavlja svojevrsnu raskrsnicu međunarodnog kriminala i terorizma. Velike količine oružja koje se, nakon etničkih sukoba krajem 20-veka nalaze u regionu zapadnog Balkana dodatno destabilizuju situaciju i idu na ruku kriminalnim grupama. Zato je na tom području poslednjih godina uočljiv porast korupcije i organizovanog kriminala, posebno u trgovini ljudima, a ponajviše ženama radi prostitucije, kao i narkoticima i oružjem, što kriminalcima donosi velike zarade. Posebna opasnost leži u tome što je na Balkanu organizovani kriminal povezan sa politikom i državom, tako da je veoma teško razdvojiti kriminalne od legalnih delatnosti, pošto su vlast, banke, velika preduzeća i mnogi slojevi društva umešani u kriminal i imaju korist od njega. Organizovane ali i neformalne mreže diriguju proces privatizacije velikih preduzeća, kriminalnim radnjama ometaju tranziciju i prisvajaju veliko bogatstvo, čime direktno sprečavaju razvoj preduzetništva i građanskog društva. Zločinačke bande na Balkanu tesno sarađuju kada je reč o organizovanom kriminalu, tako da se u vršenju kriminalnih dela bez ikakvih predrasuda i animoziteta "druže" Srbi, Hrvati i Albanci, a "pomažu" im i kriminalne grupe iz Rusije, Ukrajine, Moldavije i Rumunije, koje su takođe prisutne u regionu.

Najveću branu već razvijenom organizovanom kriminalu na Balkanu predstavlja razvoj vladavine prava i stvaranje nezavisnog sudstva. Preduslov i za jedno i za drugo je dostizanje višeg nivoa demokratskog i etičkog kapaciteta društva, ali i sprovodenje lustracije koja podrazumeva odstranjenje iz državne i političke vlasti, posebno iz pravosuđa i policije, svih onih koji iz bilo kojih razloga, a najčešće ideoloških ili koristoljubnih, koče demokratizaciju i razvoj građanskog društva.

PRAVNI DOKUMENTI O ORGANIZOVANOH KRIMINALU

U Palermu u Italiji od 12. do 15. decembra 2000. godine održana je, pod okriljem Ujedinjenih nacija, međunarodna Konferencija na visokom nivou, koja je rezultirala donošenjem Konvencije Ujedinjenih nacija protiv transnacionalnog organizovanog kriminala koju dopunjuju dva protokola: Protokol za prevenciju, suzbijanje i kažnjavanje trgovine ljudskim bićima, naročito ženama i decom i Protokol protiv krijumčarenja migranata kopnom, morem i vazduhom. Usaglašen je i Protokol protiv nedozvoljene proizvodnje i trgovine vatrenim oružjem, njihovim delovima, komponentama i municijom, koji je usvojen 31. maja 2001. godine.