SUDSKO
IZVRŠENJE
Sudski izvršni postupak je skup pravila
po kojima sud postupa radi prinudnog izvršenja sudskih i
drugih izvršnih odluka. Za vođenje sudskog izvršnog postupka
nadležan je opštinski sud.
KOJE ODLUKE SE MOGU IZVRŠITI. Izvršne sudske
odluke i sudska poravnanja, izvršne odluke donesene u upravnom
postupku, poravnanja u upravnom postupku, izvršne odluke
donesene u prekršajnom postupku, ako glase na ispunjenje
novčane obaveze, kao i poravnanja ili odluke koje su kao
izvršne isprave predviđene zakonom. Zakonom o izvršnom postupku
(2004) određeno je da se odredbe tog zakona primenjuju i
na izvršenje i obezbeđenje na brodu i vazduhoplovu, ako
je to zakonom određeno.
SUBJEKTI.
Pored suda kao državnog organa i osnovnog subjekta u izvršnom
postupku (i postupku obezbeđenja), subjekti izvršnog postupka
su sva lica koja na različite načine učestvuju u izvršnom
postupku (i postupku obezbeđenja) sa zakonom priznatim pravima
ili obavezama. U tom smislu krug subjekata u izvršnom postupku
(i postupku obezbeđenja) je veoma širok. Pre svega, to su
stranke, tj. lica čije se potraživanje ostvaruje (ili obezbeđuje),
zatim, lica koja u izvršnom postupku ostvaruju neko svoje
pravo ili pravni interes, a nisu stranke u izvršnom postupku,
i najzad, sva druga lica koja na razne načine učestvuju
u izvršnom postupku – sve do, npr. punoletniih građana koji,
po načelu opšte javnosti, prisustvuju ročištu koje se u
izvršnom postupku održava.
POKRETANJE
POSTUPKA. Izvršni postupak se pokreće, po pravilu,
predlogom. Po službenoj dužnosti izvršni postupak se pokreće
samo kad je to zakonom predviđeno. Inicijalna radnja kojom
se pokreće izvršni postupak u zakonu se naziva ''Predlog
za izvršenje''.
VRSTE
POSTUPAKA:
A. OPŠTI POSTUPAK SUDSKOG IZVRŠENJA,
B. POSEBNI POSTUPCI:
I. POSTUPCI
IZVRŠENJA RADI NAPLATE NOVČANOG POTRAŽIVANJA:
1)
izvršenje na pokretnim stvarima,
2)
izvršenje na nepokretnosti,
3)
izvršenje na potraživanju izvršnog dužnika - izvršenje na
zaradi, izvršenje na štednom ulogu i tekućem računu, izvršenje
na hartijama od vrednosti, izvršenje na sredstvima na računu
izvršnog dužnika;
II. POSTUPCI
IZVRŠENJA RADI OSTVARENJA NENOVČANOG POTRAŽIVANJA:
1)
predaja pokretnih stvari,
2)
ispražnjenje i predaja nepokretnosti,
3)
izvršenje obaveza na činjenje, nečinjenje ili trpljenje,
4)
postupak predaje i oduzimanja deteta,
5)
izvršenje radi vraćanja zaposlenog na rad
6)
izvršenje odluke o deobi stvari,
7)
upisivanje prava na nepokretnosti u javne knjige,
8)
izdejstvovanje izjave volje;
III. POSTUPAK
IZVRŠENJA U TRGOVINSKIM STVARIMA;
IV. POSTUPAK
OBEZBEĐENJA:
1)
založno pravo na pokretnim i nepokretnim stvarima na osnovu
sporazuma stranaka,
2)
založno pravo na nepokretnosti na osnovu izvršne isprave,
3)
prethodne mere,
4)
privremene mere;
SKRAĆENI IZVRŠNI POSTUPAK (čl.252-259.ZIP).
FAZE
U PRVOSTEPENOM POSTUPKU:
I. FAZA U KOJOJ SE REŠAVA O DOZVOLI IZVRŠENJA:
a) prijem predloga za izvršenje, b) postupak ocene dokaza
– u izvršnom postupku sud postupa na osnovu podnesaka i
drugih pismena, a ročište sud održava samo kad smatra da
je to celishodno, c) donošenje rešenja o izvršenju,
II. SPROVOĐENJE SAMOG IZVRŠENJA: a) sud
izdaje nalog (zaključak) sudskom izvršitelju da pristupi
izvršnim radnjama i zakazuje mesto, dan i čas izvršenja,
b) neposredno sprovođenje izvršenja uz, ako je potrebno,
asistenciju policije.
PROTIVIZVRŠENJE, ako ima zakonskih uslova,
nakon što je izvršenje sprovedeno.
PROTIVIZVRŠENJE. To je skup radnji kojima
se vraća dužniku ono što je poverilac u toku izvršnog postupka
primio, ako za to nije bilo osnova u trenutku pokretanja
izvršnog postupka ili ako je osnov prestao da postoji u
daljem toku izvršnog postupka.
Pravilnost dozvoljenog i sprovedenog izvršenja u prvom redu
zavisi od izvršne isprave, kao pravnog osnova za prelaz
imovine od dužnika na poverioca. Kad se dogodi da se izvršenje
dozvoli i sprovede, a kasnije se utvrdi da izvršna isprava
nije bila pravilna i punovažna ili je u daljem toku izvršnog
postupka ukinuta (u celini ili delimično), onda se oduzete
stvari i prava nalaze kod poverioca bez pravnog osnova i
ovlašćeno lice u takvom slučaju ima pravo da traži da mu
se one vrate. U postupku protivizvršenja nastaje obrnuta
situacija u odnosu na izvršni postupak, tj. dužnik postaje
poverilac, a poverilac dužnik.
PRAVNI
LEKOVI. Od redovnih pravnih lekova predviđeni su
prigovor i žalba, a od vanrednih samo zahtev za zaštitu
zakonitosti. Od ostalih pravnih sredstava predviđeni su:
prigovor trećeg lica; povraćaj u pređašnje stanje; predlog
da se otklone nepravičnosti; protivizvršenje i osporavanje
potraživanja u postupku namirenja iz cene postignute prodajom
predmeta izvršenja.
Protiv zaključka nije dozvoljen pravni lek.
SKRAĆENI
IZVRŠNI POSTUPAK. Skraćeni postupak se može sprovesti
ako su izvršni poverilac i izvršni dužnik pravna lica, preduzetnici,
fizička lica koja obavljaju delatnost radi sticanja dobiti
i imaju otvoren račun u skladu sa propisima o platnom prometu,
kao i fizička lica u svojstvu dužnika iz ugovora o komercijalnom
kreditu.
Skraćeni izvršni postupak se može sprovesti na osnovu svake
verodostojne isprave kojom se na nesumnjiv način dokazuje
postojanje, iznos i dospelost poveriočevog potraživanja,
a naročito:
- menica i ček sa protestom i povratnim računom ako je to
potrebno za zasnivanje potraživanja;
- obveznice i druge hartije od vrednosti koje imaocu daju
pravo na isplatu nominalne vrednosti;
- dospela bezuslovna bankarska garancija;
- dospeli bezuslovni akreditiv;
- overena izjava izvršnog dužnika kojom ovlašćuje izvršnog
poverioca na prenos novčanih sredstava;
- izvršna isprava koja konstituiše izvršnu novčanu obavezu;
- svaki ugovor u privredi.
TOK SUDSKOG
IZVRŠNOG POSTUPKA:
(izvršna isprava)
PREDLOG ZA IZVRŠENJE
REŠENJE O PREDLOGU
ŽALBA / PRIGOVOR
ODGOVOR IZVRŠNOG POVERIOCA NA ŽALBU/PRIGOVOR
REŠENJE O PRIGOVORU
sprovođenje izvršenja (službeno lice)
PREDLOG ZA PROTIVIZVRŠENJE
rešenje o protivizvršenju
PRIMER
predloga za izvršenje popisom i prodajom pokretnih stvari
dužnika:
ČETVRTOM OPŠTINSKOM SUDU U BEOGRADU
Novi Beograd
Poverilac: JOKIĆ VERA iz Beograda, ul.Partizanska br.2,
koju zastupa
Dužnik : 1. ROMAN DENISA, iz Beograda ul. Pavla Stankovića
4, Beograd
2. MIHAJLOVIĆ ZLATA, iz Beograda ul. Pavla Stankovića 4,
Beograd
PREDLOG ZA IZVRŠENJE
POPISOM I PRODAJOM POKRETNIH STVARI DUŽNIKA
Pravnosnažnom i izvršnom presudom Drugog
opštinskog suda u Beogradu XVI P.5156/97 od 20. februara
1998.godine obavezani su dužnici Roman Denisa i Mihajlović
Zlata, obe iz Beograda, da solidarno plate poveriocu Jokić
Veri, na ime neplaćene zakupnine za poslovni prostor u ulici
Pavla Stankovića 14 u Beogradu za period od 1.juna 1996.
do 1.septembra 1997.godine iznos od 14.850,00 dinara, kao
i na ime naknade štete iznos od 20.000,oo dinara, sve sa
zakonskom zateznom kamatom počev od 18.septembra 1997.godine
pa do konačne isplate, te da poveriocu plate zakupninu za
period od 1. septembra 1997.godine do dana iseljenja, u
iznosu od po 990,oo dinara mesečno, kao i da poveriocu naknade
troškove parničnog postupka u iznosu od 3.131,25 dinara.
Prema tome, dužnici solidarno duguju poveriocu iznos od
34.850,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom na taj iznos
počev od 18. septembra 1997.godine do konačne isplate, iznos
od 27.720,00 dinara na ime zakupnine za 28 meseci, kao i
3.131,25 dinara na ime troškova postupka.
Dokaz: navedena presuda zbog izostanka XVI P.5156/97
Kako dužnici ovu obavezu nisu ispunili u datom roku, a ni
nakon toga, i pored insistiranja poverioca, poverilac predlaže
da taj sud donese
REŠENJE
Na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Drugog opštinskog
suda u Beogradu XVI P.5156/97 od 20. februara 1998. godine,
na predlog poverioca Jokić Vere iz Beograda, ODREĐUJE SE
IZVRŠENJE protiv dužnika Roman Denise i Mihajlović Zlate,
obe iz Beograda - radi naplate duga u iznosu od 34.850,00
dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 18.septembra 1997.
godine do konačne isplate, iznosa od 30.851,25 dinara ,
kao i troškova izvršenja koliko budu izneli, popisom i prodajom
pokretnih stvari dužnika koje se nalaze u prostorijama koje
dužnik koristi u ulici Pavla Stankovića broj 14 u Beogradu
i po pravnosnažnosti ovog rešenja isplatom navedenih iznosa
poveriocu Jokić Veri iz Beograda.
Dužniku se zabranjuje da raspolaže popisanim stvarima pod
pretnjom zakonskih posledica.
Izvršenje će sprovesti Četvrti opštinski sud u Beogradu
u prisustvu poverioca.
u Beogradu, 09.decembra 1999.g. Poverilac
Jokić Vera
