TRGOVINSKO
PRAVO
PRIVREDNA DRUŠTVA
ZAJEDNIČKE
NAPOMENE
AKCIONARASKO DRUŠTVO
DRUŠTVO SA OGRANIČENOM ODGOVORNOŠĆU
ORTAČKO DRUŠTVO
KOMANDITNO DRUŠTVO
|
|
|
| |
Pravni
izvori:
1. Zakon o privrednim društvima (2004)
2. Zakon o javnim preduzećima i obavljanju delatnosti
od opšteg interesa (2000)
3. Zakon o registraciji privrednih subjekata (2004)
4. Zakon o Agenciji za privredne registre (2004)
5. Zakon o preuzimanju akcionarskih društava (2006)
6. Zakon o stečajnom postupku (2004) |
| |
Pojam
privrednog društva:
Privredno društvo je pravno lice koje osnivaju osnivačkim
aktom pravna i/ili fizička lica radi obavljanja delatnosti
u cilju sticanja dobiti. |
| |
Oblici
/pravne forme/ privrednih društava su:
1. akcionarsko društvo (otvoreno i zatvoreno)
2. društvo s ograničenom odgovornošću
3. ortačko društvo i
4. komanditno društvo |
| |
Ogranak
Privredno društvo, domaće ili strano, može obrazovati
jedan ili više ogranaka. Ogranak je organizacioni
deo privrednog društva koji nema svojstvo pravnog
lica. Ogranak ima mesto poslovanja i zastupnike, a
poslove sa trećim licima obavlja u ime i za račun
privrednog društva. Ogranak se registruje u skladu
sa zakonom kojim se uređuje registracija privrednih
subjekata. |
| |
Vreme
trajanja privrednog društva
Privredno društvo osniva se na neodređeno vreme, ako
u osnivačkom aktu nije određeno da društvo traje do
određenog vremena, nastupanja određenog događaja ili
postizanja određenog cilja. |
| |
Delatnost
privrednog društva
Privredno društvo može obavljati sve zakonom dozvoljene
delatnosti. Delatnosti za koje je zakonom propisano
da se mogu obavljati samo na osnovu saglasnosti, dozvole
ili drugog akta državnog organa, mogu se obavljati
po dobijanju te dozvole, saglasnosti ili drugog akta
državnog organa. Tako, za osnivanje društva za osiguranje,
banke, brokersko-dilerskog društva i dr., potrebna
je dozvola Narodne banke Srbije.Delatnosti za koje
je posebnim zakonom propisano da se obavljaju u određenoj
pravnoj formi privrednog društva, ne mogu se obavljati
u drugoj pravnoj formi društva - npr. berza se može
osnovati samo u obliku akcionarskog društva. |
| |
Osnivanje
Privredna društva osnivaju se osnivačkim aktom koji
ima formu ugovora o osnivanju ako ga osniva više osnivača
ili odluke o osnivanju ako ga osniva jedan osnivač.
Svi osnivači privrednog društva potpisuju osnivački
akt. Potpisi osnivača, bilo da su fizička ili pravna
lica, domaći ili strani, na osnivačkom aktu privrednog
društva overavaju se u bilo kom opštinskom sudu.
Pored osnivačkog akta, ortačko i komanditno društvo
mogu imati i ugovor ortaka društva, društvo s ograničenom
odgovornošću i ugovor članova društva, a akcionarsko
društvo i statut.
Osnivači i lica koja posle osnivanja pristupe ortačkom
društvu su ortaci, komanditnom društvu - ortaci odnosno
komplementari i komanditori, društvu s ograničenom
odgovornošću - članovi društva, a akcionarskom društvu
- akcionari. |
| |
Privredni
registar
Agencija za privredne registre od 4. januara 2005.
godine vodi zakonom utvrđene registre kao jedinstvene
centralizovane baze podataka, i to:
1) Registar privrednih subjekata;
2) Registar založnog prava na pokretnim stvarima i
pravima;
3) Registar finansijskog lizinga;
Agencija ima svojstvo pravnog lica a sedište Agencije
je u Beogradu. Ona može, van svog sedišta, imati organizacione
jedinice koje nemaju svojstvo pravnog lica.
Agencija za privredne registre vodi Registar preko
Registratora. Registratora imenuje Upravni odbor Agencije,
uz prethodnu saglasnost Vlade Republike Srbije. Registrator
se imenuje na period od četiri godine, s tim što isto
lice može biti ponovo imenovano za Registratora.
Agencija ima regionalne centre / organizacione jedinice
u Subotici, Novom Sadu, Zrenjaninu, Pančevu, Požarevcu,
Valjevu, Kragujevcu, Užicu, Kraljevu, Zaječaru, Nišu
i Leskovcu. |
| |
Registracija
i status pravnog lica
Privredno društvo stiče svojstvo pravnog lica unošenjem
podataka o tom društvu u Registar privrednih subjekata
koji vodi Agencija za privredne registre. Registar
privrednih subjekata jeste jedinstvena, centralna,
javna, elektronska baza podataka o privrednim subjektima,
formirana za teritoriju Republike Srbije, u koju se
podaci unose i čuvaju, u skladu sa zakonom. |
| |
U
privredni registar se upisuju:
1) preduzetnik;
2) ortačko društvo;
3) komanditno društvo;
4) društvo sa ograničenom odgovornošću;
5) akcionarsko društvo;
6) zadruga i zadružni savez;
7) drugi subjekt koji se, u skladu sa zakonom, registruje
u Registar. |
| |
Odgovornost
osnivača i drugih lica
Osnivači društva i druga lica za obaveze preuzete
u vezi sa osnivanjem privrednog društva, odgovaraju
solidarno celokupnom svojom imovinom, ako ugovorom
sa trećim licima koja imaju potraživanja po tom osnovu
nije drukčije određeno.
Imovina
i ulozi
Imovinu društva čini pravo svojine i druga prava
koje društvo ima na ulozima ili je steklo poslovanjem.
Ulozi mogu biti novčani i nenovčani. Nenovčanim
ulozima smatraju se ulozi u stvarima i pravima,
radu i uslugama, kao i udeli i akcije u drugim društvima.
Procenu vrednosti nenovčanih uloga vrše ovlašćeni
procenjivači, u skladu sa odredbama zakona kojim
se uređuje računovodstvo i revizija.
Na osnovu svojih uloga ortaci, odnosno članovi društva,
stiču udeo u društvu, a akcionari akcije društva.
Kada je predmet uloga svojina, svi uneti ulozi u
imovinu privrednog društva svojina su društva i
ne mogu biti korišćeni od ortaka, članova i akcionara
kao njihova lična imovina i oni nemaju pravo na
povraćaj uloga ili na kamatu na ulog u privredno
društvo.
Sedište
i poslovno ime
Sedište privrednog društva je mesto iz koga se upravlja
poslovima društva i ono se određuje osnivačkim aktom
i registruje.
Poslovno ime je naziv pod kojim privredno društvo
posluje. Poslovno ime privrednog društva ne može
da bude zamenljivo sa poslovnim imenom drugog privrednog
društva, niti da izaziva zabunu o privrednom društvu
ili o njegovoj delatnosti. Poslovno ime ortačkog
društva obavezno sadrži oznaku "ortačko društvo"
ili skraćenicu "o.d." ili "od".
Poslovno ime komanditnog društva sadrži oznaku "komanditno
društvo" ili skraćenicu "k.d."ili
"kd". Poslovno ime društva s ograničenom
odgovornošću sadrži oznaku "društvo s ograničenom
odgovornošću" ili skraćenicu "d.o.o."
ili "doo". Poslovno ime akcionarskog društva
sadrži oznaku "akcionarsko društvo" ili
skraćenicu "a.d."ili "ad". Poslovno
ime privrednog društva u postupku likvidacije sadrži
i oznaku "u likvidaciji". Privredno društvo
može u poslovanju, pored poslovnog imena, da koristi
i jedno ili više modifikovanih i/ili skraćenih poslovnih
imena, ako su ta imena navedena u osnivačkom aktu,
pod istim uslovima i na način pod kojima se koristi
poslovno ime.
Poslovna korespondencija i dokumenti privrednog
društva, uključujući i one u elektronskoj formi,
koji su upućeni trećim licima sadrže sledeće podatke:
poslovno ime i pravnu formu društva; sedište; registar
u koji je registrovano i broj registracije društva;
poslovno ime i sedište banke kod koje ima račun;
broj računa, kao i poreski identifikacioni broj.
Zastupanje
i zastupnici
Zastupnik privrednog društva dužan je prema privrednom
društvu da poštuje sva ograničenja ovlašćenja na
zastupanje utvrđena osnivačkim aktom, ugovorom ortaka
ili članova društva, statutom ili odlukom nadležnog
organa društva. Zastupnik koji prekorači ovlašćenja
odgovoran je za štetu koja se time prouzrokuje privrednom
društvu ili trećem licu sa kojim je posao zaključen.
Prokura je zakonska forma ovlašćenja kojim privredno
društvo ovlašćuje jedno ili više fizičkih lica za
zaključivanje pravnih poslova i radnji u vezi sa
delatnošću društva. Prokuru daje privredno društvo
jednom licu ili većem broju lica kao pojedinačnu
ili zajedničku. Prokura se daje u pisanom obliku
i nije prenosiva.
Poslovna
tajna
Poslovnom tajnom smatra se informacija o poslovanju
određena osnivačkim aktom, aktom ili ugovorom ortaka
ili ugovorom članova društva, odnosno osnivačkim
aktom ili statutom akcionarskog društva, za koju
je očigledno da bi prouzrokovala znatnu štetu privrednom
društvu ako dođe u posed trećeg lica.
Individualna
i derivativna tužba
Ortak, član ili akcionar privrednog društva ima
pravo da podnese individualnu tužbu u svoje ime
protiv bilo kog ortaka, člana uprave društva ili
akcionara, za naknadu štete koju mu to lice prouzrokuje
povredom dužnosti utvrđenih u skladu sa ovim zakonom.
Derivativna tužba - tužba radi naknade štete prouzrokovane
privrednom društvu od strane tih lica povredom dužnosti
koje imaju prema društvu
|
|
AKCIONARSKO
DRUŠTVO
Akcionarsko društvo jeste privredno društvo koje
osniva jedno ili više pravnih i/ili fizičkih lica
u svojstvu akcionara radi obavljanja određene delatnosti,
pod zajedničkim poslovnim imenom, čiji je osnovni
kapital utvrđen i podeljen na akcije. |
| |
-
OSNIVAČI - akcionarsko društvo može
osnovati jedno pravno ili fizičko lice (jednočlano
AD) ili dva ili više lica.
- VRSTE - Akcionarsko društvo može
biti zatvoreno i otvoreno. Ako u osnivačkom aktu nije
navedena vrsta akcionarskog društva, akcionarsko društvo
je otvoreno. Zatvoreno akcionarsko društvo je društvo
čije se akcije izdaju samo njegovim osnivačima ili
ograničenom broju drugih lica, u skladu sa zakonom
.Zatvoreno akcionarsko društvo može imati najviše
100 akcionara. Ako se broj akcionara zatvorenog akcionarskog
društva poveća i održi iznad tog broja u periodu dužem
od godinu dana, to društvo postaje otvoreno društvo.
Akcionarsko društvo se smatra otvorenim ako osnivači
učine javni poziv za upis i uplatu akcija u vreme
osnivanja društva, odnosno ako takav poziv učini društvo
nakon osnivanja. Javni poziv može se vršiti javnom
ponudom i prospektom u skladu sa ovim zakonom i zakonom
kojim se uređuje tržište hartija od vrednosti.
- OSNIVAČKI AKT - odluka (kod jednočlanog)
i ugovor (kod višečlanog) pored osnivačkog akta, društvo
može imati (ali ne mora) i statut.
- SADRŽINA OSNIVAČKOG AKTA - Osnivački
akt akcionarskog društva sadrži naročito:
1) puno ime i prebivalište fizičkog lica, odnosno
poslovno ime i sedište pravnog lica svakog osnivača
društva;
2) poslovno ime i sedište društva;
3) delatnost;
4) označenje da li je društvo otvoreno ili zatvoreno;
5) iznos osnovnog kapitala, upisanog i uplaćenog,
i način njegovog unošenja, odnosno oblik u kome se
unosi ulog;
6) broj akcija i njihovu nominalnu vrednost, odnosno
kod akcija koje nemaju nominalnu vrednost njihovu
računovodstvenu vrednost, vrste i klase akcija koje
je društvo ovlašćeno da izda kao i pravo akcija svake
klase;
7) broj akcija svake vrste i klase koje su upisane
i izdate;
8) identifikaciju osnivača koji daje nenovčane uloge,
opis tih uloga i broj i vrsta akcija za te uloge;
9) trajanje društva, osim ako je osnovano na neodređeno
vreme;
10) ukupni ili procenjeni iznos troškova u vezi sa
osnivanjem društva koji padaju na teret društva, pre
nego što je utvrđeno da društvo ispunjava uslove za
početak rada;
11) posebne pogodnosti do dana osnivanja društva ili
do momenta kad je društvo ovlašćeno da počne poslovanje,
koje su date osnivačima ili drugom licu koje je učestvovalo
u osnivanju društva ili poslovima koji su bili potrebni
za dobijanje takvog ovlašćenja.
Osnivački akt akcionarskog društva može da sadrži
i:
1) imena i adrese prvog direktora, odnosno članova
prvog upravnog odbora;
2) ovlašćenje upravnom odboru da izda odobrene (ovlašćene,
neizdate) akcije u skladu s ovim zakonom i statutom;
3) ograničenja prenosa akcija zatvorenog akcionarskog
društva;
4) druga pitanja, koja u skladu sa ovim zakonom mogu
biti sastavni deo osnivačkog akta ili statuta društva.
- OSNIVAČKI KAPITAL - Novčani ulog
osnovnog kapitala zatvorenog akcionarskog društva
na dan uplate iznosi najmanje 10.000 (deset hiljada)
evra u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu.
Novčani ulog osnovnog kapitala otvorenog akcionarskog
društva na dan uplate iznosi najmanje 25.000 (dvadesetpet
hiljada) evra u dinarskoj protivvrednosti po srednjem
kursu.
- ODGOVORNOST - Akcionarsko društvo
odgovara za svoje obaveze celokupnom imovinom. Akcionari
akcionarskog društva ne odgovaraju za obaveze društva,
osim do iznosa ugovorenog a neuplaćenog uloga u imovinu
društva.
- ORGANI DRUŠTVA -Skupština, upravni
odbor, direktor. Skuoštinu akcionarskog društva čine
akcionari. Svaki akcionar, u skladu sa statutom, lično
ili preko punomoćnika ima pravo učestvovanja u radu
skupštine akcionara, pravo glasa ako ima akcije sa
pravom glasa, pravo podnošenja predloga i dobijanja
odgovora u vezi sa pitanjem iz dnevnog reda, kao i
pravo postavljanja pitanja u vezi sa dnevnim redom.
Skupštini akcionara, po pravilu, prisustvuju i učestvuju
u radu direktor ili članovi upravnog odbora, članovi
nadzornog odbora, kao i revizor. Zatvoreno akcionarsko
društvo ima direktora ili upravni odbor. Otvoreno
akcionarsko društvo ima upravni odbor.
- AKTI DRUŠTVA - odluka o osnivanju,
ugovor o osnivanju, statut može a ne mora.
- PRENOŠENJE UDELA - Ako osnivačkim
aktom ili statutom zatvorenog akcionarskog društva
nisu određena ograničenja u prenosu akcija, smatra
se da se akcije društva mogu slobodno prenositi. Otvoreno
akcionarsko društvo ne može ograničiti prenos akcija
trećim licima. |
|
DRUŠTVO
SA OGRANIČENOM ODGOVORNOŠĆU
Društvo s
ograničenom odgovornošću jeste privredno društvo
koje osniva jedno ili više pravnih i/ili fizičkih
lica, u svojstvu članova društva, radi obavljanja
određene delatnosti pod zajedničkim poslovnim imenom
|
| |
-
OSNIVAČI - društvo sa ograničenom
odgovornošću može osnovati jedno pravno ili fizičko
lice (jednočlano doo) ili dva ili više lica. Društvo
s ograničenom odgovornošću može imati najviše 50 članova.
Ako se broj članova društva s ograničenom odgovornošću
poveća iznad tog broja, ali ne više od 100 članova,
i ako se taj broj održi u periodu dužem od godinu
dana, to društvo menja pravnu formu u formu zatvorenog
akcionarskog društva.
- OSNIVAČKI AKT - odluka (kod jednočlanog)
i ugovor (kod višečlanog) pored osnivačkog akta, društvo
može imati i ugovor članova društva kojim se određuje,
naročito, poslovanje društva i upravljanje.
- SADRŽINA OSNIVAČKOG AKTA - Osnivački
akt društva s ograničenom odgovornošću sadrži, naročito:
1) puno ime i prebivalište svakog fizičkog lica i
poslovno ime i sedište svakog pravnog lica člana društva;
2) poslovno ime i sedište društva;
3) delatnost;
4) iznos osnovnog kapitala i iznos, vrstu i vrednost
uloga svakog osnivača i opis vrste i vrednost nenovčanog
uloga;
5) način i vreme unošenja nenovčanih uloga, odnosno
vreme uplate novčanih uloga;
6) ukupan iznos troškova osnivanja, odnosno procenjeni
iznos svih troškova plaćenih od društva ili zaračunatih
društvu u vezi osnivanja, a po potrebi i troškove
pre nego što je utvrđeno da društvo ispunjava uslove
za početak poslovanja;
7) odobrene posebne pogodnosti bilo kom licu koje
je učestvovalo u osnivanju društva ili u poslovima
pre osnivanja društva ili utvrđivanja ispunjenosti
uslova za početak poslovanja.
- OSNIVAČKI KAPITAL - Novčani deo
osnovnog kapitala društva sa ograničenom odgovornošću
na dan uplate iznosi najmanje 500,00 (petstotina)
evra u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu,
od čega se najmanje polovina uplaćuje na privremeni
račun do registracije društva, a ostatak se uplaćuje
na račun društva u roku od dve godine od dana registracije.
- ODGOVORNOST - Društvo s ograničenom
odgovornošću odgovara za svoje obaveze celokupnom
imovinom.
- ORGANI DRUŠTVA - skupština i direktor/upravni
odbor. Članovi društva s ograničenom odgovornošću
čine skupštinu. U društvu s ograničenom odgovornošću
s jednim članom ovlašćenja skupštine članova vrši
taj član ili ovlašćeno lice. Društvo s ograničenom
odgovornošću može da ima direktora ili upravni odbor.
Osnivačkim aktom društva s ograničenom odgovornošću
određuje se da li društvo ima direktora ili upravni
odbor. Direktor društva s ograničenom odgovornošću
može biti član društva ili lice koje nije član društva.
Članovi društva s ograničenom odgovornošću biraju
direktora ili članove upravnog odbora na sednici skupštine,
osim prvog direktora ili članova prvog upravnog odbora
koji mogu biti određeni osnivačkim aktom.
- AKTI DRUŠTVA - osnivački akt /ugovor/,
drugi opšti akti opciono
- PRENOŠENJE UDELA - Udeo člana društva
s ograničenom odgovornošću može se slobodno prenositi,
zakonom, osnivačkim aktom ili ugovorom članova društva
nije drukčije uređeno. Član društva ima pravo preče
kupovine udela. |
|
ORTAČKO
DRUŠTVO
Ortačko društvo
jeste privredno društvo koje osnivaju dva ili više
fizičkih i/ili pravnih lica u svojstvu ortaka društva
radi obavljanja određene delatnosti pod zajedničkim
poslovnim imenom.
|
| |
-
OSNIVAČI - ortačko društvo osnivaju
najmanje dva ortaka
- OSNIVAČKI AKT - ugovor; pored osnivačkog
akta, ortačko društvo može imati i ugovor ortaka društva
kojim se određuje, naročito, poslovanje društva i
upravljanje.
- OSNIVAČKI KAPITAL - nema donje
ni gornje granice.
- ODGOVORNOST - ortačko društvo odgovara
za svoje obaveze celokupnom imovinom.
- ORGANI DRUŠTVA - nisu propisani,
poslovođenje vode sami ortaci.
- AKTI DRUŠTVA - osnivački akt /ugovor/,
- PRENOŠENJE UDELA - ortak ortačkog
društva može preneti svoj udeo trećem licu samo uz
saglasnost ostalih ortaka. |
|
KOMANDITNO
DRUŠTVO
Komanditno
društvo, u smislu ovog zakona, jeste privredno društvo
koje osnivaju dva ili više fizičkih i/ili pravnih
lica u svojstvu ortaka, radi obavljanja određene
delatnosti, pod zajedničkim poslovnim imenom, od
kojih najmanje jedno lice odgovara neograničeno
za njegove obaveze (komplementar), a najmanje jedno
lice odgovara ograničeno do visine svog ugovorenog
uloga (komanditor).
|
| |
-
OSNIVAČI - komanditno društvo osnivaju
najmanje dva lica.
- OSNIVAČKI AKT - ugovor, komanditno
društvo može imati i ugovor ortaka društva kojim se
određuje, naročito, poslovanje društva i upravljanje
- OBAVEZNA SADRŽINA OSNIVAČKOG AKTA
-
1) puno ime i prebivalište svakog fizičkog lica i
poslovno ime i sedište pravnog lica komplementara
i komanditora, kao i označenje svojstva ortaka;
2) poslovno ime i sedište društva;
3) označenje vrste i vrednosti uloga svakog osnivača;
4) delatnost.
- OSNIVAČKI KAPITAL - nema donje
ni gornje granice. ulog komanditora u komanditno društvo
može biti novčani i nenovčani, uključujući i izvršeni
rad i usluge u komanditnom društvu.
- ODGOVORNOST - komanditno društvo
odgovara za svoje obaveze celokupnom imovinom.
- ORGANI DRUŠTVA - Jedan ili više
komlementara vode poslove komanditnog društva. Komanditor
ne može vršiti poslovođenje društva.
- AKTI DRUŠTVA - osnivački akt /ugovor/,
- PRENOŠENJE UDELA - Komplementar
komanditnog društva ne može preneti ceo ili deo svog
udela bez saglasnosti svih komanditora i komplementara.Komanditor
komanditnog društva može preneti deo ili ceo svoj
udeo prodajom, poklonom, nasleđem ili na drugi način. |
|
|
